Page 2596 - บทความทางวิชาการหลักสูตร ผู้พิพากษาหัวหน้าศาล รุ่นที่ 21
P. 2596
๒๕๘๐
๒. กระบวนการอ านวยความยุติธรรมล่าช้า
๑
่
๑
ภาษิตกฎหมายที่ว่า “ ความยุติธรรมที่ล่าช้าคือความไมยุติธรรม ” ยังคงเป็นหลักการส าคัญ
ื่
ที่ส านักงานศาลยุติธรรมใช้เป็นแรงขับเคลื่อนนโยบายเพออานวยความยุติธรรมให้แก่ประชาชนไม่ยิ่งหย่อน
ิ
ไปกว่าผลค าพพากษาที่ถูกต้องเป็นธรรม โดยเฉพาะอย่างยิ่งหลักการนี้ยังมีบัญญัติรับรองไว้อย่างชัดแจ้ง
ิ
ิ
ในรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย ว่า “ ศาลต้องพจารณาพพากษาคดีอย่างรวดเร็ว เป็นธรรม และ
๑
ปราศจากอคติ ” แต่กรอบเวลาและขั้นตอนการด าเนินกระบวนพิจารณาที่บัญญัติไว้ในประมวลกฎหมาย
๒
วิธีพิจารณาความแพ่ง และประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา นับแต่เริ่มต้นคดีด้วยค าฟ้องจนกระทั่ง
มีคาพพากษาถึงที่สุดกลับใช้เวลานาน เนื่องจากมีรูปแบบขั้นตอนตามกฎหมายให้ต้องปฏิบัติเสียก่อนจึงจะ
ิ
ด าเนินการขั้นตอนอนต่อไปได้ บางครั้งคู่ความที่ใช้สิทธิโดยไม่สุจริตอาจแสวงหาประโยชน์จากรูปแบบที่
ื่
ื่
ซับซ้อนนี้เพอประวิงคดีให้ล่าช้า จึงควรปรับปรุงกรอบระยะเวลาส่วนนี้ให้สั้นลง เพอประหยัดเวลาและ
ื่
ิ
ิ
ป้องกันมิให้เกิดการแสวงหาประโยชน์จากกระบวนพจารณาของศาล ทั้งจะยังเป็นผลให้การพจารณา
สืบพยานและการท าค าพพากษาเสร็จสิ้นโดยเร็วอย่างมีมาตรฐานถูกต้องเป็นธรรม กระบวนการสืบพยาน
ิ
ของศาลชั้นต้นในปัจจุบัน ใช้วิธีให้ผู้พิพากษาเจ้าของส านวนบันทึกค าเบิกความของพยานลงในเครื่องบันทึกเสียง
ในลักษณะเก็บใจความส าคัญหรืออมความ เจ้าหน้าที่หน้าบัลลังก์จะถอดข้อความจากเครื่องบันทึกเสียง
จัดท าเป็นเอกสารบันทึกค าเบิกความให้พยานลงลายมือชื่อรับรองความถูกต้อง วิธีการสืบพยานแบบ
อมความนี้ ผู้พพากษาต้องตัดสินใจในทันด่วนขณะนั้นว่าจะอมความสรุปเหตุการณ์ที่พยานเบิกความ
ิ
ออกมาเป็นถ้อยค าอย่างไร การอมความที่คลาดเคลื่อนไปจากเจตนาของพยานหรือมีข้อความก ากวม
ิ
ไม่ชัดเจน ส่งผลให้ถ้อยค าของพยานสามารถตีความได้หลายความหมาย เมื่อการพจารณาของศาลสูงยังคง
ั
ยึดถือถ้อยค าตามตัวอกษรซึ่งปรากฏในบันทึกค าเบิกความของพยาน จึงอาจเกิดการวินิจฉัยที่ผิดพลาด
ื่
คลาดเคลื่อนไปได้ เพอแก้ไขปัญหาข้อขัดข้องนี้ ผู้เขียนเห็นว่า การสืบพยานของศาลชั้นต้น ส านักงาน
ศาลยุติธรรมควรน าเทคโนโลยีบันทึกภาพและเสียง และวิธีการถอดค าพยานเป็นตัวอกษรมาใช้แทน
ั
การบันทึกค าพยานแบบอมความ เพอให้มีหลักฐานการเบิกความของพยาน ใช้ตรวจสอบความถูกต้อง
ื่
ั
ครบถ้วน ลดการตีความตามตัวอกษรซึ่งเกิดจากการอมความ ศาลสูงสามารถเปิดดูบันทึกภาพและเสียง
ื่
เพอตรวจสอบความถูกต้องแท้จริงในค าพยานได้ โดยเฉาะอย่างยิ่ง การน าบันทึกภาพและเสียงมาใช้
ิ่
จะเพมคุณภาพในการปฏิบัติงานของผู้พิพากษาเจ้าของส านวนด้านการรับฟังค าเบิกความให้มีประสิทธิภาพ
ยิ่งขึ้น เนื่องจากเกิดสมาธิและสามารถจดจ่ออยู่กับการฟงค าพยานโดยไม่ต้องพะวงกับการต้องอมความ
ั
ื่
มีโอกาสสังเกตอากัปกิริยาอาการของพยาน และเหตุการณ์ในห้องพจารณาเพอค้นหาความจริงหรือจับพิรุธ
ิ
ในค าพยาน สามารถคิดหาประเด็นตามค าพยานเพอซักถามในข้อสาระส าคัญ ตรวจค้นหลักกฎหมายใน
ื่
๑
๑ (อังกฤษ: justice delayed is justice denied; ฝรั่งเศส: justice différée est justice refusée)
๒
๑ รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย มาตรา ๑๘๘ วรรคสอง
