Page 106 - QODIROVA D. ТУПРОҚ ФИЗИКАСИ elektron darslik

kolba gorizontal harakatlanuvchi avtomat chayqatgichda 2 soat davomida
(minutiga 180-200 marta) chayqatiladi. Chayqatish tugagach kolbalar

tindiriladi. Bundan keyingi ishlarning hammasi xuddi mexanik tahlilni
bajarish usulidagidek olib boriladi, ya’ni bo‘tqali suspenziya 1 litrli
silindrga o‘tkazish vaqtida unda 1,0-0,25 va 0,25-0,1 mm li zarrachalar

elakchalar orqali ajratib olinadi, qolgan zarrachalar guruhi esa mexanik
tahlilda bajariladigan ishlar singari amalga oshiriladi. Bu tahlilning
mexanik tahlildan farqi shundan iboratki, mexanik zarralarga hech qanday

kimyoviy eritmalar ta’sir qilmaydi, balki faqat suv ishtirokida mexanik
ta’sir qilish orqali suvda buzilmay qolgan mikroagregatlar aniqlanadi. Bu
uslub yordamida biz, 0,25 mm dan kichik hamda suvga chidamli bo‘lgan
0,25-0,1, 0,1-0,005, 0,005-0,002 va 0,001 mm dan kichik zarralarni

aniqlaymiz. Tahlil natijasini hisoblash va uni yozish tartibi mexanik tahlil
qismida berilgan.

Mustaqil ishlash uchun savollar:
1. Tuproq strukturasi deganda nimani tushunasiz?
2. Tuproq strukturasi klassifikatsiyasini qaysi olim tomonidan
tuzilgan?

3. Tuproq strukturasi necha tip va turga bo‘linadi?
4. Suvga chidamli agregatlarning miqdoriga qarab tuproqni
baholash shkalasi qaysi olimlar tomonidan ishlab chiqilgan?

5. Tuproq strukturasining buzilish sabablariga nimalar kiradi?
6. Tuproq strukturasini tiklash sharoitlari va usullari haqida
nimalarni bilasiz?

7. Tuproq strukturasini tiklashning sun’iy tadbirlarga nimalar
kiradi?
8. Tuproqning agregatlik holati qanday aniqlaniladi?

9. Tuproqning suvga chidamli agregatlarini qaysi usullarda
aniqlaniladi?
10. Tuproqlardan qishloq xo‘jaligida strukturaning ahamiyati?

101